Hơn 64 NĂM DƯỚI MÁI TRƯỜNG TÂN DÂN

                                                                      Tác giả: Bác sỹ Vương Đình Cừ

                                                                       Địa chỉ: Xóm3, Diễn Cát, Diễn Châu, Nghệ An

     Tháng 3 năm 1946 thành lập xã Tân Dân gồm các thôn Hà Cát, Lạc Sở, Hòa Lạc, Quảng Hà, Quảng Phong, Hà Trang, Cậy Vin, Đầu Cầu do đồng chí Tạ Hữu Tải làm bí thư chi bộ, ông Hoàng Truyện làm chủ tịch xã, ông Nguyễn Trung Điềm làm chủ tịch Mặt trận. Trong lúc bề bộn công việc, chi bộ,chính quyền, mặt trận có chủ trường kiến thiết trường tiểu học Tân Dân.

       Về một miền quê nghèo mà hiếu học trong thời đại trước có 45 hiệu học sinh sinh đồ (thời Lê tương xứng tú tài), 8 hương công (ngang cử nhân), về sau có 3 cử nhân, có 2 thủ khoa (đậu đầu) đó là cụ Tạ Hữu Khê, cụ Lê Huy Phát, 1 tiến sỹ là cụ Hoàng Kiêm, văn bia tiến sỹ đang đặt ở khu Văn Khánh cạnh chùa Thiên Mụ ở Huế. Ngoài ra còn có cụ Hàn- cụ đồ mở các lớp chữ hán ở các làng. Về Tân học có 2 Tú tài, đó là ông Hoàng Đức Thi trước đó làm đốc học, sau cướp chính quyền về làm hiệu trưởng trường Trung học Lê Doãn Nhã tiền thân trường cấp 3 Phan Đăng Lưu- Yên Thành bây giờ, ông còn làm hiệu trưởng trường Trung học Hương Khê Hà Tĩnh. Ông Hoàng Sử Đại học Y khoa, đại biểu Quốc hội Khóa 2, 3 sau này Chính phủ phong hàm Gáo sư. Quảng Phong có Lê Tử Long Hường lô tự khanh giao thông công chánh được cụ Hồ Tùng Mậu  kết nạp liên lạc với ta trong thời chống Pháp. Các đồng chí Đảng viên năm 1930- 1931 vừa học tiểu học, vừa học Quốc học Huế, vừa hoạt động cách mạng. Thầy giáo ở các làng Hương Trường, Hà Cát có Kheo Văn Đồng, Lạc Sở có Tạ Hữu Khôi, Tạ Hữu Cấp, Quảng Hà có Hoàng Ái, Hoàng Táu, Quảng Phong có Lê Song, Hà Trang có Võ Đạt, Lạc Sở Và Quảng Hà có Hương Trường. Trường Tổng Thái Xá ở Xuân Viên do thầy Hà Huy Nguyên, thầy Lương Thực dạy. Trường tiểu học Phủ Diễn do thầy Nguyễn Nghĩa Đệ Tam chuyên khoa, quốc học Huế, quốc học Vinh , tiểu học Phủ Diện đa phần là học đến sơ lược yếu lược. 

        Nói như vậy để biết trước đây là một vùng hiếu học. Cách mạng tháng Tám vừa hơn nửa năm đã chăm lo đến dân trí. Thực hiện lời kêu gọi của Chủ Tịch “ Giết giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm”, các lớp bình dân học vụ, bổ túc văn hóa mở ra ở các thôn xóm: “ Bà ơi về học đi bà,lưng còng có gậy, mắt lòa có gương”

      Chủ trương kiến thiết trường tiểu học Tân Dân khẩn trương triển khai do cụ Hoàng Bính làm trưởng ban kiến thiết, cụ Hoàng Hưng phó ban, ông Nguyễn Trung Cận phó thợ. Huy động toàn dân đóng góp chỉ trong một thời gian ngắn đã hoàn thành với hơn 200 công đưa vào khai giảng năm học. Một trong những Trường tiều học đầu tiên của Huyện, do thầy Nguyễn Cảnh Thuyết làm hiệu trưởng, giáo viên có thầy Tạ Khắc Lan, Tạ Hữu Kha, hai lớp nhì, một lớp nhất. Niên khóa 1947- 1948 đã có học sinh thi tiểu học tại Trường tiểu học Xã Tân Nho do Bộ Quốc Gia giáo dục, giám đốc Giáo dục liên khu 4 tổ chức. Từ năm 1946-1949 đã cung cấp 34 học sinh cho trường trung học Nguyễn Xuân Ôn. Trong kháng chiến chống Pháp, biết bao thanh niên, học sinh lên đường tình nguyện vào vệ quốc đoàn, có người đã ngã xuống cho Tổ Quốc quyết sinh. Các thầy giáo cũng lên đường, nay là cán bộ trung cao cấp. Trường tiểu học Tân Dân trở thành trung tâm văn hóa của xã. Trong kháng chiến chống Mỹ, thầy giáo và học sinh đều lên đường chống Mỹ.

                                      “Ra đi mang nặng lời thề

                             Đánh chưa hết Mỹ chưa về quê hương”

                   Trong nhật kí Hoàng Nhật Tân Có viết:

                             “ Con ngã xuống cho Tổ Quốc ta đi tới

                             Cờ đỏ tung bay khắp cả hai miền”

  Chặng đường hơn 64 năm xây dựng và trưởng thành từ một mái trường Tân Dân nay đã phát triền thành hai trường cấp 1 và cấp 2, từ lúc chỉ có 3 lớp nay đã có nhiều lớp ............

          Trường đã gắn liền với những thử thách gay go và thắng lợi to lớn của cách mạng ViệtNam. Trong kháng chiến có lúc phải sơ tán, xây trường, đào hào, đắp lũy, đội mũ rơm đi học. Quyết tâm thực hiện lời dạy của Bác: “Dù khó khăn đến mấy cũng phải thi đua dạy tốt, học tốt” đồng thời sẵn sàng chiến đấu, phục vụ chiến đấu. Trong hai cuộc kháng chiến, hàng ngàn học sinh, hàng chục giáo viên đã lên đường nhập ngũ. Diễn Cát đã có 1.100 người tòng quân, trong đó học sinh chiếm đa số. 198 liệt sỹ nằm lại chiến trường phần lớn là học sinh. Trên 150 thương binh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc.Trên 100 thầy cô đã lần lượt tham gia giảng dạy tại trường này. Nhiều thầy cô đã đóng góp suất sắc, cùng với đội ngũ học sinh đã đưa trường trở thành một đơn vị dạy tốt học tốt. Nhiều năm trường tiên tiến, có sinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh. Về kết quả các kì thi đều đạt tốt nghiệp trên 90%. Về phong trào văn nghệ, thể dục thể thao, chấp hành luật giao thông, đền ơn đáp nghĩa, làm công tác nhân đạo. Đội ngũ giáo viên giỏi cấp trường, cấp huyện, cấp tỉnh ngày càng lớn mạnh, có giáo viên được cấp bằng lao động sáng tạo, có chi bộ đảng lãnh đạo, đội ngũ giáo viên kiên cường dưới sự chỉ đạo của phòng giáo dục, quan tâm của đảng ủy, chính quyền địa phương. Toàn dân thực hiện xã hội hóa giáo dục đưa trường đi vào nề nếp, năm nào cũng có học sinh cấp 2 lên cấp 3, cấp 3 lên đại học. Trong thời đổi mới, trường cấp 1 xây lên 2 tầng khang trang hơn trước. Trường Mầm non xây dựng mới hai khu vực trước Ủy ban và vùng Quảng Phong xanh sạch, tạo điều kiện cho các cháu học tập tốt. Trường cấp 2 Cát Bình (Diễn Cát, Diễn Bình) xây dựng nhà 2 tầng ở khu vực trường Tân Dân cũ. Cả 3 trường đều khang trang hơn trước. Trường Mầm non đạt chuẩn quốc gia mức đọ một, Trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia mức độ hai từ ngày 08 tháng 4 năm 2011; Trường THCS đang phấn đấu chuẩn quốc gia. Hội phụ huynh học sinh, tổ chức hội khuyến học đã và đang hoạt động hiệu quả. Hơn 64 năm dưới mái trường Tân Dân không ngừng phát triển, học sinh qua trường này trên 4.000 em, trên ngàn học sinh cấp 3, hàng trăm đại học, trên đại học, có phó tiến sỹ, tiến sỹ, phó giáo sư, giáo sư, cấp vụ, cấp cục, cấp sở, cấp tá, kĩ sư, bác sỹ, giáo viên ngày càng nhiều, có người làm tổng giám đốc, giám đốc,v.v... Vinh dự cho trường ta có anh hùng lững lượng vũ trang nhân dân Vương Văn Khảng cũng là vinh sự cho quê hương trong 30 năm chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Lịch sử sang trang non nước đẹp vô cùng. Chúng ta tự hào dưới mái trường Tân Dân, thầy trò cùng với sự đóng góp toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng đã đưa sự nghiệp giáo dục xã Diễn Cát tiến lên không ngừng, xứng đáng với chiều dày lịch sử truyền thống hiếu học của quê hương xã Diễn Cát anh hùng.